--- title: "Co to za ptaki?" type: "article" category: "Amadyny wspaniałe" url: "https://amadynce.pl/o-amadynach" --- # Co to za ptaki? [Adam Jeżyński](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale-amadynce/author/adam-jezynski) 23 marzec 2020 [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) 49600 Wejść **Amadyna Wspaniała** ( **Erythrura* *gouldiae)** ze względu na niesamowite ubarwienie określana jest w języku angielskim jako "malowana" i "tęczowa" amadyna (Painted Finch, Rainbow Finch). Inna popularna nazwa tego ptaka to **"Lady Gouldian Finch"** - została nadana przez "odkrywcę" tego gatunku, przyrodnika i ilustratora **Johna Goulda** - a nadał ją na cześć swojej przedwcześnie zmarłej żony **Elizabeth** . John Gould jako pierwszy opisał ten gatunek - a stało się to w roku 1844. Z kolei od jakiegoś czasu oficjalna polska nazwa to **amadyniec** ale nikt jej nie lubi i mało kto używa ;) Stąd najczęściej w różnych rodzimych publikacjach ptaki te znajdziecie pod ich wcześniejszą nazwą - amadyna wspaniała. Amadyny wspaniałe żyją w naturze na kontynencie australijskim i zostały tam odkryte przez wspomnianego przyrodnika ("ojca australijskiej ornitologii") w roku 1844. Z tego też okresu pochodzą grafiki wykonywane głównie przez Elizabeth Gould, które pojawiły się następnie w tomach "The Birds Of Australia" - to siedmiotomowe wydawnictwo można obecnie obejrzeć online na stronie [Biblioteki Narodowej Australii](https://nla.gov.au/nla.obj-52986886) (na stronie klikamy "Browse this collection" i wybieramy tom) - jeśli ktoś, tak jak ja, lubi stare grafiki i obrazy przyrodnicze, to kilka godzin przeglądania arcyciekawych dzieł ma zapewnione. ![john gould](https://amadynce.pl/grafika/wpis/JOHN-GOULD.jpg) ### John Gould John Gould ![elizabeth gould](https://amadynce.pl/grafika/wpis/elizabeth_gould.jpg) ### Elizabeth Gould Elizabeth Gould Amadyny zachwycają swoim wyglądem wszystkich bez wyjątku - to zaś stało się dla tego gatunku najpierw przekleństwem - a potem zbawieniem. Wszystko za sprawą **rabunkowego wyłapywania tych ptaków do celów hodowlanych** . Początkowo amadyńce nie przyjęły się dobrze w hodowli (a zaczęto je importować już w 1877 roku) i masowo padały zarówno w czasie przemytu do różnych części świata (niektóre szacunki mówią o tym, że przeżywało tylko 5% ptaków przewożonych do hodowli) jak i potem w już warunkach domowych. Przez długie lata nie udało się rozmnażać tych ptaków w niewoli więc były stale dostarczane z natury - co oczywiście odbiło się dość dramatycznie na liczebności amadyn w Australii. W latach sześćdziesiątych dwudziestego wieku nastąpił przełom - wprowadzono w Australii zakaz wywozu tych ptaków (tak naprawdę skutecznie ukrócono wyłapywanie amadyn dopiero w latach osiemdziesiątych). Przez lata hodowla tego gatunku była bardzo trudna - czytając stare książki ma się wrażenie, że polegała na desperackich próbach utrzymania amadyn przy życiu. Stąd też [wiele mitów](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/mity-i-fakty) , które ciągną się w tej tematyce do dzisiaj (o tym piszę w innym miejscu). W latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku bodaj japońscy hodowcy wpadli na pomysł zaprzęgnięcia do pracy mewek japońskich, które wysiadując jaja amadyn (i odchowując pisklęta) przyczyniły się do wzrostu liczebności ptaków pochodzących całkowicie z hodowli. Jednocześnie - głównie w Australii - zaczęły się naukowe badania nad tym gatunkiem, mające na celu uchronienie go od zagłady w naturze, co przyniosło z czasem masę przydatnych informacji. I od tego momentu można powiedzieć, że "poszło z górki", a dzisiaj amadyny bez problemu rozmnażają się w warunkach domowych. A gdzie to "zbawienie" o którym wspomniałem na początku - o tym poniżej. ## Amadyny w naturze. Czytając o rabunkowym pobieraniu tych ptaków z warunków naturalnych można odnieść wrażenie, że jest to główna przyczyna faktu, że są gatunkiem skrajnie zagrożonym wyginięciem w swojej ojczyźnie. Otóż nie do końca. Faktycznie **amadyny są na skraju wyginięcia** - od lat osiemdziesiątych ich liczebność waha się w granicach 2000-3000 osobników - a to dramatycznie mało ( *edit: liczba jest prawdopodobnie nieaktualna, według obserwatora ptaków i fotografa Cole'a Robertsa obecnie amadyn może być nawet "dziesiątki tysięcy", jednak nie ma jeszcze oficjalnego, naukowego potwierdzenia tego faktu - [więcej pod tym linkiem](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/amadyny-w-naturze-czesc-ii-czy-jest-ich-tylko-2500)* ). Ich obszar występowania to Australia północna i jeśli wyobrazimy sobie rozciągnięcie tej liczby ptaków po całym kontynencie to widać jak kiepska sytuację mają amadyńce w swojej ojczyźnie. To że jeszcze te ptaki nie wyginęły (jak wiele innych australijskich gatunków) jest zasługą ich szczególnej ochrony - włącza się w to również lokalna społeczność i wolontariusze z całego świata - organizując wodopoje, pomagając obserwować, liczyć i znakować ptaki, zakładając budki lęgowe. > Często słyszy się od naukowców, że to zbawienne dla gatunku, że przyjął się w hodowli - w razie gdyby doszło do całkowitego zaniku tych ptaków w naturze - jest pod dostatkiem materiału do reintrodukcji Przyczyny ginięcia amadyn to wypadkowa dwu elementów: pierwszy to warunki zewnętrzne. Główny problem to bardzo mała ilość terenów, na których ptaki mogą pobierać pokarm (ogromne połacie żyznej ziemi zostały przeznaczone pod hodowlę bydła i inne cele rolnicze i ten trend się cały czas pogłębia) co w połączeniu z okresowymi pożarami znacznie uszczupliło możliwości ich wyżywienia. Potężnym zagrożeniem okazały się też sprowadzone do Australii zwierzęta: drapieżniki (głównie zdziczałe koty ale też kuny, lisy itd) oraz dzikie zwierzęta żywiące się trawami (dużym problemem są na przykład dziki niszczące żerowiska). Drugi element to słabość samych amadyn - czyli coś, co **nie miało znaczenia przed przybyciem osadników** , gdy wszystkie gatunki miały dla siebie miejsce i znakomicie umiały się odnaleźć. Monitoring i próby ratowania Amadyn Wspaniałych w naturze - tu w wykonaniu [ekipy WWF (więcej)](https://www.wwf.org.au/what-we-do/species/gouldian-finch#gs.njos8lQ) Amadyńce są bowiem wrażliwe na choroby, na które ich konkurenci o pokarm (np. znane nam "zeberki" czy papużki faliste) są odporni, żyją krócej od swoich konkurentów i wydają zdecydowanie mniej potomstwa. To spycha je do roli gatunku słabszego, który sobie nie poradzi w trudnych warunkach walki o pokarm i miejsca lęgowe - a co za tym idzie może wyginąć całkowicie. Stąd też często słyszy się od naukowców, że to zbawienne dla gatunku, że przyjął się w hodowli - w razie gdyby doszło do całkowitego zaniku tych ptaków w naturze - w domach jest pod dostatkiem materiału do re introdukcji (albo introdukcji na innym obszarze tak jak to zrobiono z papugami Kakapo z Nowej Zelandii na przykład). Przy czym nie jest to też aż takie proste - jeden z naukowców, a konkretnie [Dr Brad Congdon](https://www.researchgate.net/profile/Bradley-Congdon) , który z zespołem wypuścił całą wolierę amadyn na wolność [opowiadał](https://www.allaboutbirds.org/news/saving-gouldian-finches-common-in-cages-but-almost-gone-in-the-wild/) , że w zasadzie wszystkie w ciągu kilku dni stały się "przekąską dla drapieżników" - ten ptak po prostu nie ma "wbudowanych" żadnych mechanizmów obronnych przed np kotami. Amadyna nie jest szczególnie szybka i spostrzegawcza, a hodowana w wolierze nie była nigdy świadkiem ataku drapieżnika i nie nabyła odpowiednich wzorców zachowań - więc efekt był tragiczny. Stąd też na tę chwilę projekt wypuszczania ptaków do warunków naturalnych został zawieszony - natomiast tak czy inaczej zagłada gatunkowi jako takiemu nie grozi - właśnie dlatego że przyjął się w hodowli. ![mapa występowania amadyn](https://amadynce.pl/grafika/wpis/mapa-amadyny.png) * Obszar na którym można spotkać amadyny zaznaczony jest czerwonymi kropkami ## Jak wyglądają amadyny? To akurat może nie być dla wszystkich oczywiste, bo hodowcy często chwalą się amadynami "niebieskimi", "żółtymi", "białopierśnymi" - a te w naturze nie występują. Niestety z jednej strony chów wsobny a z drugiej jakaś dziwna pogoń za stworzeniem innej niż naturalna odmiany kolorystycznej spowodowały powstanie barwnych mutacji. Naturalne kolory amadyn to: * czarna, czerwona lub pomarańczowa głowa (najrzadsza) z czarnym podgardlem i niebieską obwódką * ciemnofioletowa pierś u samca i liliowa u samicy * żółte podbrzusze * biały kuper * ciemnozielony grzbiet * czarny ogon - u samca zakończony długimi "widełkami" Kolory są bardzo nasycone i to nasycenie zmienia się zależnie od tego jak pada światło - na przykład fiolet na piersi może przy pełnym świetle przechodzić niemal w ciemny granatowy. U samicy kolory są nieco mniej intensywne (najbardziej widać to po piersi, która nie jest intensywnie fioletowa jak u samca). Robiąc zdjęcia o różnych porach dnia można wykonać również takie, które wyglądają na "podkręcone" w programie graficznym - otóż nie są, tak te ptaki wyglądają. Młode amadyny przed pierwszym pierzeniem mają zaś skromne brązowo-szare barwy. [Czym się różni samiec od samicy? Przejdź do tego wpisu, żeby zobaczyć różnice.](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/samiec-i-samica-roznice) Dobrze upierzone amadyny mają połyskliwą, niemal metaliczną barwę, pióra przylegają do ciała i z reguły hodowca jest w stanie na pierwszy rzut oka rozpoznać które ptaki są dobrze utrzymane, a które nie. Wielkość amadyny to około 11-12 centymetrów - przy czym jeśli zmierzymy też długi ogon samczyka to będzie jakieś 14-15cm, są to niewielkie ptaszki. ![Samiec amadyny](https://amadynce.pl/grafika/galeria/amadynce-002.webp) ### Samiec amadyny ![Samiec amadyny](https://amadynce.pl/grafika/galeria/amadynce-003.webp) ### Samiec amadyny ![Samce amadyny](https://amadynce.pl/grafika/galeria/amadynce-004.webp) ### Samce amadyny ![Samiec amadyny](https://amadynce.pl/grafika/galeria/amadynce-017.webp) ### Samiec amadyny ![Samica amadyny](https://amadynce.pl/grafika/galeria/amadynce-027.webp) ### Samica amadyny ![Samica amadyny](https://amadynce.pl/grafika/galeria/amadynce-028.webp) ### Samica amadyny ![Młoda amadyna](https://amadynce.pl/grafika/galeria/amadynce-039.webp) ### Młody samiec przed pierwszym pierzeniem ![Samce amadyny](https://amadynce.pl/grafika/galeria/piasek.webp) ### Samce amadyny ![Samiec amadyny](https://amadynce.pl/grafika/artykul/amadynce-018.webp) ### Samiec amadyny ### Wszystko dla zwierząt Znajdź najniższe na rynku ceny karm i akcesoriów [sprawdź ceny](https://www.ceneo.pl/wydarzenia/wszystko-dla-zwierzat?utm_source=PP&utm_medium=afiliacja&utm_campaign=zwierzaki2024_DH&pid=22308&crid=677878&cid=38272) ### Versele Laga Dobra karma dla amadyn ### Vitakraft Dobra karma dla małej egzotyki [sprawdź ceny](https://www.ceneo.pl/17620678#crid=355024&pid=22308) ### Karma jajeczna dobra karma białkowa dla amadyn [sprawdź ceny](https://www.ceneo.pl/91070493#crid=349817&pid=22308) ![Klatka, woliera dla amadyn](https://amadynce.pl/grafika/klatka-z-amadynami.webp) [Poprzednie](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/klatka-woliera-dla-amadyn) ### [Klatka, woliera dla amadyn](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/klatka-woliera-dla-amadyn) ![Wstęp](https://amadynce.pl/grafika/artykul/amadyny/wp_20220626_12_19_34_moment-2-.webp) [Dalej](https://amadynce.pl/wstep) ### [Wstęp](https://amadynce.pl/wstep) ### [Adam Jeżyński](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale-amadynce/author/adam-jezynski) Witam na mojej stronie. Znajdziesz tutaj kilka informacji na temat amadyn wspaniałych, zapraszam do lektury :) Masz do mnie pytania? Skorzystaj z formularza na stronie ["Kontakt"](https://amadynce.pl/kontakt) lub [w](https://jezynski.pl) [ejdź na moją wizytówkę](https://www.jezynski.pl/) [.](https://jezynski.pl) ### Często czytane: * ![](https://amadynce.pl/grafika/wpis/gouldian_finch_amadina_gouldiae_the_birds_of_-width-1600-be38b14.webp) ### [Co to za ptaki?](https://amadynce.pl/o-amadynach) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/wpis/img_20190922_160730.webp) ### [Lęgi](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/legi) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/artykul/amadyny/wp_20220724_12_20_16_moment.webp) ### [Amadyny w domu](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/amadyny-w-domu) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/artykul/amadyny/zywienie-amadyn.webp) ### [Żywienie amadyn](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/zywienie-amadyn) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/tapety/amadyna-mockup.webp) ### [Tapety](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/tapety) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/artykul/amadyny/wp_20220626_12_19_34_moment-2-.webp) ### [Wstęp](https://amadynce.pl/wstep) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/artykul/amadyny/wp_20220722_13_43_38_pro.webp) ### [Mity i fakty](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/mity-i-fakty) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/klatka-z-amadynami.webp) ### [Klatka, woliera dla amadyn](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/klatka-woliera-dla-amadyn) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/artykul/amadynce-036.webp) ### [Zdrowie amadyn](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/zdrowie-amadyn) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/faq/zieleninka.webp) ### [FAQ](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/faq) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/artykul/amadyny/img_20220407_065019.webp) ### [Kiełki dla amadyn](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/kielki-dla-amadyn) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) * ![](https://amadynce.pl/grafika/artykul/amadyny/samiec-samiczka.webp) ### [Samiec i samica - różnice](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale/samiec-i-samica-roznice) [Amadyny wspaniałe](https://amadynce.pl/amadyny-wspaniale) ## Najczęściej zadawane pytania (FAQ) ### Amadyńce (amadyny wspaniałe) - co to za ptaki? Amadyna Wspaniała (Erythrura gouldiae) ze względu na niesamowite ubarwienie określana jest w języku angielskim jako 'malowana' i 'tęczowa' amadyna (Painted Finch, Rainbow Finch). Inna popularna nazwa tego ptaka to 'Lady Gouldian Finch' - została nadana przez odkrywcę tego gatunku, przyrodnika i ilustratora Johna Goulda - a nadał ją na cześć swojej przedwcześnie zmarłej żony Elizabeth. ### Gdzie żyją amadyny? Amadyny wspaniałe żyją w naturze na kontynencie australijskim i zostały tam odkryte przez wspomnianego przyrodnika ('ojca australijskiej ornitologii') w roku 1844. Z tego też okresu pochodzą grafiki wykonywane głównie przez Elizabeth Gould, które pojawiły się następnie w tomach 'The Birds Of Australia' ### Czy amadyny są zagrożonym gatunkiem? Amadyny wspaniałe są na skraju wyginięcia - od lat osiemdziesiątych ich liczebność waha się w granicach 2000-3000 osobników - a to dramatycznie mało. To że jeszcze te ptaki nie wyginęły (jak wiele innych australijskich gatunków) jest zasługą ich szczególnej ochrony - włącza się w to również lokalna społeczność i wolontariusze z całego świata oraz organizacje jak 'Save The Gouldian Found'. ### Jak wyglądają amadyny? Naturalne kolory amadyn to: - czarna, czerwona lub pomarańczowa głowa (najrzadsza) z czarnym podgardlem i niebieską obwódką - ciemnofioletowa pierś u samca i liliowa u samicy - żółte podbrzusze - biały kuper - ciemnozielony grzbiet - czarny ogon - u samca zakończony długimi 'widełkami' U samicy kolory są nieco mniej intensywne (najbardziej widać to po piersi, która nie jest intensywnie fioletowa jak u samca). Wielkość amadyny to około 11-12 centymetrów - przy czym jeśli zmierzymy też długi ogon samczyka to będzie jakieś 14-15cm, są to niewielkie ptaszki. ### Ile żyją amadyny? W hodowli średnia długość życia to 6-8 lat, (w przypadku mutacji ta średnia może być inna - z reguły niższa), a w naturze znacznie krócej.